The Vertiskos Project

About a year ago, Greek teacher and musician Athena Katsanevaki responded to a call we sent through the ICTM email list, as we were looking for ethnomusicology student groups all arround the world. Dr. Katsanevaki told us that she, together with her students, and some residents from Vertiskos (Thessaloniki, Greece) had recently concluded a research project, and that they wanted to share it in our blog.

The post that you are reading now has been taken shape for a while. This is a rich and in depth post with written, audovisual, and sonic components.  The publication starts with an introduction written by Dr. Katsanevaki, followed by participant students’s texts (in both Greek and English languages) on their exeriences as part of the Vertiskos Project. The videos and sound files are all embedded at the end of the post. Dr. Katsanevaki has also written a text to contextualize the music, the place, and, all in all, the Vertiskos Project. This text, which includes a map, can be found twice throughout the post (at the end of the introduction and at the right side of the videos) in a  purple button entitled “The Vertiskos Project in Context“. In this way, the reader can choose when to access the material presented in this section. We encourage you to read, listen, watch, and send them your feedback. 


Featuring a project, discovering a field…

The “Vertiskos” project was motivated by the students themselves.

The Association of the village of Vertiskos proposed collaborating with the music faculty at my university to research the songs, dances, and cultural identity of the villagers more broadly. Our student from Vertiskos, Dimitris Spouras, who has now graduated and is doing further study abroad as an orchestral conductor, suggested we should embark upon this study. So I contacted Vertisko villagers and others who could help me to locate local people who could provide information on the culture of the area.

I am responsible for our faculty’s module, ”Vocal Interpretation-Research and Registration I and II” (now changed to  “Vocal Interpretation in Traditional Music I and II” and  “Traditional Singing”), so I proposed that we should participate in this project and form groups for fieldwork research. I have been working on this project for almost four years (2010-2013) both alone and with my students. Twenty five students took part at various stages of the project, both in fieldwork and in the final activity: the organisation and presentation of a celebration, a small thank you to the village for all they had offered us.

Our data was offered in digital form to the village so that they and others could access it. I wanted students to experience life in the village: experiential time which, in my opinion, is vital for prosperity and culture. This is also important for fieldwork and ethnomusicology which is based on experience and relationships in the field wherever the field may be.

Dr, Athena Katsanevaki (coordinator)22
PhD in Historical Ethnomusicology
Traditional Singing Performance
Department of Music Science and Art
University of Macedonia Thessaloniki- GREECE


Θωμάς Αποστολίδης (Thomas Apostolidis)

thomas Apostolidis

Κατα την άποψή μου το σημαντικότερο όφελος που αποκομίσαμε από αυτήν την συναυλία –αν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτήν την λέξη μιας και η εν λόγω εμπειρία μάλλον περισσότερο θύμιζε φιλική συνάθροιση και ο χαρακτηρισμός μου αυτός είναι κάθε άλλο παρά υποτιμητικός- είναι η βιωματική προσέγγιση της γνώσης απαλλαγμένη από μουσικούς φορμαλισμούς και από κάθε λογής «επισημοποιήσεις» και φιλτραρίσματα. Παίξαμε και τραγουδήσαμε τραγούδια που ακούσαμε από τους κατοίκους του Δήμου Βερτίσκου από ανθρώπους καθημερινούς που τραγουδούσαν με την ψυχή τους επηρεαζόμενοι μονάχα από τα βιώματα και την καθημερινότητά τους, χωρίς σπουδές, ακαδημαϊκές γνώσεις και κάθε είδους τάσεις επαγγελματισμού. Με τον τρόπο αυτόν προσπαθήσαμε κι εμείς να εκτελέσουμε τα τραγούδια που ακούσαμε από αυτούς, μιμούμενοι, όχι τους ίδιους αλλά την «πρόθεσή» τους. Θέλω να πιστεύω πως τα καταφέραμε.

In my opinion the greatest benefit we got from this concert, if we could call it a concert because it was more like a friendly gathering (and I don’t mean to be derogatory), was that it was an experiential approach to knowledge, without any formality and filters. We played and sang songs that we heard from people living in the area of Vertiskos, ordinary people who sang their hearts out, moved only by their experiences and their everyday lives, without any academic knowledge or any trace of professionalism. In this way we tried to perform the songs we heard from them, not emulating them but their “intention”. I would like to think that we managed it.


Συμεών Κανάκης (Symeon Kanakis)

Photo Symeon Kanakis

Θα αναφερθώ, συνοπτικά, παρακάτω στην εμπειρία που αποκόμισα από την συμμετοχή μου στο μουσικό σύνολο ερμηνείας τραγουδιών από τον Βερτίσκο, υπό την καθοδηγήση της κ. Κατσανεβάκη. Μου ανετέθη εξ αρχής να ερμηνεύσω ένα τραγούδι του Βερτίσκου, εξ ακροάσεως από ηχογράφηση, και προσπαθώντας να διατηρήσω το ύφος και την προφορά του εντόπιου ερμηνευτή. Η όλη διαδικασία εκμάθησης υπό την διδασκαλία της κ. Κατσανεβάκη, δημιούργησε το τελικό αποτέλεσμα, το οποίο και παρουσιάσθηκε στο ιστορικό χωριό. Ανάμεσα στα τραγούδια ήταν και το ”Ο βασιλιάς μαζεύει στρατό”, το οποίο ερμηνεύτηκε από τον υποφαινόμενο. Εντύπωση μου προκάλεσε η αντίδραση του αυθεντικού ερμηνευτή των τραγουδιών, ο οποίος και παρίστατο. Ο ενθουσιασμός και η συγκίνησή του ήταν έκδηλη από την αρχή μεχρι το τέλος της συναυλίας, κυρίως δε κατά την ερμηνεία ενός καθιστικού τραγουδιού.

Εν συνεχεία ακολούθησε τραπέζι για όλους εμάς τους καλεσμένους, στο οποίο συμμετείχαν όλοι τραγουδώντας βιωματικά, εκ των οποίων καί ο εντόπιος αυθεντικός τραγουδιστής, ο οποίος, παραδόξως, θυμήθηκε και τραγούδησε τραγούδια πέρα από αυτά, τα οποία κατέγραψε στις ηχογραφήσεις. Ο ενθουσιασμός και η φιλοξενία των ντόπιων ήταν πράγματα που έχουν μείνει χαραγμένα στην μνήμη μου, καθώς και τα ποικίλα αισθήματα που μου δημιουργησε από μόνη της η μουσική κατά την διάρκεια της συναυλίας και του γλεντιού.

I would like to refer briefly to the experience I had participating in the musical group that sang songs from Vertiskos. I had to sing a song from Vertiskos after hearing a recording, and I tried to keep the style and pronunciation of the local singer. The process of learning, helped along by our teacher, gave the final result which we presented in the historic village. One of the songs I sang was “The King Assembles an Army.” The original singer of the song was there, and I was struck by his reaction. He was very moved from the beginning to the end of the concert, especially by the performance of a table song. A dinner followed for all of us at which we all sang, and the local singer remembered more songs apart from the ones that had been recorded. I will never forget the hospitality of these people and their enthusiasm and of course the wide range of emotions I had during the concert and the festivities.


Παντελής Ανγκιστριώτης (Pantelis Angistriotis)

Pantelis Angistriotis

Έχει περάσει καιρός από τότε που επισκεφτήκαμε το χωριό Βερτίσκος, αλλά οι εντυπώσεις είναι ακόμη ζεστές. Βλέποντας το μεράκι που είχαν οι κάτοικοι του χωριού για την μουσική και το τραγούδι, πώς να μην παρασυρθώ κι εγώ στην διάθεση αυτή. Η έρευνα για τα παραδοσιακά τραγούδια του Βερτίσκου ολοκληρώθηκε με μια συναυλία, την επιμέλεια της οποίας ανέλαβε η κ.Αθηνά Κατσανεβάκη. Στην συναυλία ακούστηκαν τα παραδοσιακά τραγούδια του χωριού με τη συμμετοχή τόσο τη δική μας όσο και των κατοίκων του χωριού οι οποίοι συγκινημένοι δεν σταμάτησαν να τραγουδούν.

Η αλήθεια είναι ότι δεν περίμενα να δώ ανθρώπους ανοιχτούς, φιλόξενους, μερακλήδες, αλλά καλούς γνώστες και ερμηνευτές της παραδοσιακής τους μουσικής. Το τραγούδι τους χαρακτήριζε τον τόπο τους και αναδείκνυε το ξεχωριστό ιδίωμα της τοπικής παράδοσης. Φεύγοντας από εκεί ένοιωθα πως κατάφερα να προσεγγίσω την ψυχή ανθρώπων, οι οποίοι φέρουν ακόμα μέσα τους, ζωντανή την λαϊκή μας παράδοση.

It has been some time since we visited the village of Vertiskos, but our impressions are still fresh. Seeing the devotion that the villagers had for music and song it was impossible for me not to enjoy the celebration too. The research on the traditional songs of Vertiskos was completed with a concert which was organized by Ms. Katsanevaki and the students themselves. We heard the traditional songs of the village at the concert, and both we and the people of the village took part. The villagers were so moved that they never stopped singing. I really didn’t expect to find such open, hospitable devotees and connoisseurs of their traditional music. Their songs are characteristic of their village and highlight the special idiom of the local tradition. When we left I felt that we had been successful in reaching the souls of people who still retain local traditions within themselves.


Αναστασία Κεχαγιά (Anastasia Kechagia)

20150412_002104 (2)

Ήταν 18 Ιουνίου 2011 όταν μια ομάδα φοιτητών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας της σχολής ΜΕΤ  ανάμεσά τους  και εγώ , στα πλαίσια του μαθήματος  Έρευνα καταγραφή και φωνητική εκτέλεση , μαζί με την υπεύθυνη καθηγήτρια κ. Αθηνά Κατσανεβάκη επισκεφτήκαμε το Βερτίσκο .Ένα ορεινό παραδοσιακό χωριό της επαρχίας Λαγκαδά του Ν. Θεσσαλονίκης .Το φυσικό κάλλος μαζί με το έντονο παραδοσιακό στοιχείο του οικισμού το κάνει προσιτό σε επισκεψιμότητα,όπως άλλωστε και εμάς, που μας άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις .Στο χωριό,μας υποδέχτηκαν μέλη  του πολιτιστικού και μορφωτικού συλλόγου  .Ύστερα από το εγκάρδιο καλωσόρισμα τους μας οδήγησαν στο πνευματικό κέντρο το οποίο ήταν γεμάτο από κατοίκους του χωριού  . Στο πρώτο μέρος της εκδήλωσης παίξαμε και τραγουδήσαμε παραδοσιακά τοπικά τραγούδια  όπως τ΄αιδόνι εκελάιδαε , απάνω στην τρανταφυλλιά, του ψαρά ο γιός και αλλά .Τα τραγούδια τα είχαμε προετοιμάσει  με την κ. Κατσανεβάκη στο πανεπιστήμιο.  Στο δεύτερο μέρος ακολούθησε video το οποίο είχε επιμεληθεί η κ. Κατσανεβάκη  και αναφερόταν σε έρευνα και καταγραφεί που έκανε η ίδια ,παραδοσιακών τοπικών τραγουδιών από γυναίκες και άνδρες του χωριού και τα οποία διατήρησαν αναλλοίωτα μέσα από το πέρασμα του χρόνου .Ακολούθησε ένα ωραίο γλέντι, διασκεδάσαμε τραγουδώντας όλοι μαζί.Ήταν ένα ευχάριστο και όμορφο μουσικό ταξίδι σε ένα υπέροχο τόπο της Μακεδονίας τον Βερτίσκο που οι άνθρωποί του διατηρούν την παράδοση της πολιτισμικής τους κληρονομιάς .

It was the 18th of June 2011 when, as part of the study, recording, and performance of songs, a group of students, including myself, went from the music department of the University of Macedonia with our professor, Ms. Katsanevaki, to Vertiskos.

It is a traditional mountain village of the Langada district of the prefecture of Thessaloniki. The village’s traditional nature and natural beauty makes it very nice to visit, and it certainly made a good impression on us. At the village, members of the Cultural Association met us. They welcomed us warmly and took us to the cultural centre which was packed with the villagers. In the first part of the concert, we played traditional local songs such as “The Nightingale Sang,” “On the Rosebush,” “The Fisherman’s Son,” and many others. We had prepared these songs with at the University. The second part was a video presentation which summarized the research done by our teacher and by ourselves on traditional local songs sung by both men and women. Then there was an amazing dinner, and we celebrated by singing all together. It was an enjoyable and lovely musical journey in a wonderful area of Macedonia, Vertiskos, where the people retain the traditions of their cultural heritage.


Γιώργος Καλαμάκης (George Kalamakis)

Giorgos Kalamakis

Η επίσκεψή μας στο χωριό Βερτίσκος συνοψίζεται στα εξής:

Α. Επιτόπια καταγραφή ηχογράφηση των τοπικών σκοπών από τις γυναίκες του πολιτιστικού συλλόγου του χωριού και από ορισμένους τραγουδιστές ατομικά.

Β. Φιλοξενία από τους κατοίκους

Γ. Εκδήλωση-συναυλία

Όσον αφορά την επιτόπια καταγραφή αποτέλεσε για μένα το πιο εποικοδομητικό κομμάτι του εγχειρήματος διότι γνωρίσαμε από κοντά τη διαδικασία της εθνομουσικολογικής έρευνας παρακολουθώντας και βοηθώντας την καθηγήτριά μας Αθηνά Κατσανεβάκη να συντονίζει τους ντόπιους. Εκτός από την τεχνική υποστήριξη και την διευθέτηση του χώρου για τις ανάγκες της ηχογράφησης την ακούσαμε με προσοχή να απευθύνει τις κατάλλγηλες ερωτήσεις στους προς την χορωδία και τους τραγουδιστές ώστε να έχει ουσία η έρευνα. Έτσι θυμίζοντας στις γυναίκες τις διάφορες φάσεις της καθημερινότητας και των εθίμωςν εκείνες τραγουδούσαν και το αντίστοιχο τραγούδι. Μου έκανε πολύ καλή εντύπωση που για κάθε περίπτωση οι σκοποί είχαν διατηρηθεί ζωντανοί στο συγκεκριμενο χωριό έτσι ώστε να έχουμε σε όχι πολύ ώρα μεγάλο αριθμό τραγουδιών και πολλές πληροφορίες για τα έθιμα και τις ιδιαίτερες φάσεις που τραγουδούσαν τους σκοπούς.

Η ποιότητα η σωστή τονικά τοποθέτηση η πληθώρα στίχων και καλλιφωνία ορισμένων ανδρών αλλά και γυναικών έδειξαν μία πολύ καλλιεργημενη κοινότητα.

Την άποψη αυτή υποστηρίζει και όλη η στάση των χωρικών κατά την διαμονή μας στο χωριό τους. Γεύμα στα σπίτια τους κεράσματα και συζητήσεις μέσα στο πανέμορφο φυσικό τοπίο φανέρωσαν ένα σπάνιο για την εποχή ήθος. Η ομαδικότητα και η συνεργασία τους στη χορωδία ήταν κάτι «εύκολο» γιατί όπως φάνηκε η ίδια σύμπνοια χαρακτηρίζει και την καθημερινότητα τους.

Σημαντικότατη και σχεδόν «καθολική» ήταν η συμμετοχή του χωριού και του πολιτιστικού συλλόγου στη συναυλία η οποία έγινε σε ένα πανέμορφο χώρο λίγο πιο πάνω από τα σπίτια του χωριού. Εκεί συνεργαστήκαμε μουσικά το σύνολο παραδοσιακών οργάνων και το φωνητικό σύνολο των φοιτητών. Εκεί στο γλέντι που ακολούθησε φάνηκε για μία ακόμη φορά το τραγουδιστικό τους επίπεδο. Θεωρώ ακόμα πως το εξαιρετικό αποτέλεσμα της παρουσίασης δείχνει πως όταν η νεότερη γενιά προσεγγίζει με υγιείς προθέσεις και διάθεση έρευνας τους παλιότερους το χάσμα εκμηδενίζεται και τα αποτελέσματα είναι πάρα πολύ χρήσιμα.

Συμπερασματικά θα έλεγα πως η εργασία μας αυτή στο Βερτίσκο μας έδειξε τον τρόπο που θα ήταν καλό να προσεγγίζουμε την παραδοσιακή μας μουσική όταν η πρόθεσή μας είναι να την ερευνήσουμε. Συγκεκριμένα όταν θέλουμε να μελετήσουμε την πρωτογενή πηγή της στην πράξη.

Αυτό λοιπόν  θεωρώ πως ήταν και το «βάπτισμα του πυρός» για τους μελλοντικούς ερευνητές της μουσικής μας που δεν θέλουν να αγνοήσουν αλλά αντιθέτως να σκύψουν με σεβασμό στους όποιους υπάρχοντες φορείς της παράδοσης για να αποκαλυφθούν ίσως οι πιο βαθειές πηγές της.

Our visit to the village of Vertiskos consisted of the following:

  1. Field recordings of women from the village Cultural Association and from various individual performers.
  2. Hospitality from the villagers.
  3. Concert event.

The field research and recordings were the most constructive part of this experience for me because we helped our teacher, Ms. Athina Katsanevaki, with  ethnomusicological research among the local people.

Apart from technical support and making sure the place was suitable for recording, we were able to observe her asking suitable questions to the choir and the singers to make the research useful. She reminded the women of the various everyday things they did, so as to find the corresponding song, and of course she reminded them of their wedding or funeral customs. I was very impressed by the fact that the songs had been preserved intact in this particular village so that very soon we had lots of songs and lots of information about the various aspects of daily life they were singing about. The fact that they got the notes right and that both men and women had very good voices proved that this community had very high standards, and this was manifested by the fact that the villagers, throughout our stay, kept giving us meals and talking to us in their beautiful natural surroundings; their hospitality is unusual for this day and age! It was “easy” for them to work together and collaborate in the choir since their daily life is characterized by the same understanding of one another.

Almost everyone took part in the concert which was staged outdoors above the houses in the village on a perfect natural stage. That’s where we worked together with traditional musical instruments and the students’ voice ensemble. At the celebration afterwards their musical talents were again brought to the fore. The great success of this venture proves once again that when young people approach the older ones for a good reason, as we did, the generation gap is no longer important and the results of the research are very important.

Finally I would like to say that our work at Vertiskos showed us the way forward when we want to approach traditional music for research purposes particularly when we want to look at primary sources .

This was a baptism by fire for future music researchers who bow their heads in respect to existing traditional communities in order to discover their deepest sources.




1. Singer: Vangelis Mourtzios. Polles Karydies Efyteysa Stis Fylakis Tin Porta Table Song. Athena Katsanevaki’s fieldwork in the village of Ossa
2. Singers: Women of the Vertiskos Cultural Association. Songs of Vaitses (Easter song), Kalopiase Kyratsa Moy. Athena Katsanevaki and students’ fieldwork in the village of Vertiskos.
3. Singer: Vangelis Mourtzios.
Pramateytis Table Song. Athena Katsanevaki’s fieldwork in the village of Ossa.
4. Singer: Filotas Bouladoudis. Polles Fores Tragoudisa Table Song. Athena Katsanevaki and students’ fieldwork in the village of Vertiskos
5. Singer: Vasilis Serdaris. Dance Song. Athena Katsanevaki’s fieldwork in the village of Xorouda.
6. Women of the Vertiskos Cultural Association. Songs of Vaitses(Easter Song), Stolize Manam Stolize. Athena Katsanevaki and students’ fieldwork in the Village of Vertiskos.


One thought on “The Vertiskos Project

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in: Logo

You are commenting using your account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )


Connecting to %s